Asiad 20: Teqball lần đầu ghi dấu, Việt Nam có hai HCĐ sau buổi thi đấu đầu tiên
**Câu trả lời cốt lõi:** Tại Asiad 20, đoàn thể thao Việt Nam giành hai HCĐ trong buổi thi đấu đầu tiên: cặp Nguyễn Hoàng Minh Tân – Trịnh Gia Nghi thắng Ấn Độ 2-0 ở nội dung đôi nam nữ môn Teqball, và Bùi Ngọc Nhi giành HCĐ Kata biểu diễn cá nhân nữ môn Karate. Việt Nam tạm xếp thứ 9 bảng tổng sắp. **Dữ kiện chính:** - Nguyễn Hoàng Minh Tân và Trịnh Gia Nghi thắng cặp Dsouza Quimcy Joaquim – Beg Mohamed Anas Imran của Ấn Độ với tỷ số 2-0 ở trận tranh HCĐ đôi nam nữ Teqball. - Teqball lần đầu được đưa vào chương trình thi đấu Asiad 20; đây là tấm HCĐ đầu tiên của đoàn thể thao Việt Nam tại kỳ đại hội này. - Bùi Ngọc Nhi thua Ono Maho của Nhật Bản 0-5 ở trận mở màn, sau đó thắng Choi Haeun của Hàn Quốc 5-0 và Leong Wai Yee Shannon của Singapore 4-1 để giành HCĐ. - Bá Trường Giang và Lê Anh Khoa để thua cặp đôi Iraq ở trận tranh HCĐ nội dung đôi nam Teqball trong buổi sáng cùng ngày. - Trung Quốc dẫn đầu bảng tổng sắp với 2 HCV, 4 HCB, 1 HCĐ; Nhật Bản xếp thứ hai với 2 HCV và 3 HCĐ; Việt Nam xếp thứ 9 với 2 HCĐ. **Nguồn:** Bản tin tổng hợp kết quả thi đấu Asiad 20, ngày 20 tháng 9; mốc lịch thi đấu tứ kết Kata đồng đội nữ ngày 22 tháng 9 | Cross-checked: VuaBong.vn **Hỏi đáp liên quan:** - Hỏi: Bùi Ngọc Nhi còn cơ hội giành thêm huy chương tại Asiad 20 không? Đáp: Còn, khi cô cùng đồng đội vào tứ kết Kata đồng đội nữ gặp Nepal trong ngày 22 tháng 9. - Hỏi: Vì sao Teqball được xem là cơ hội mới cho thể thao Việt Nam? Đáp: Vì đây là môn lần đầu xuất hiện tại Asiad 20, các đoàn gần như xuất phát cùng vạch, nên khoảng cách không bị quyết định bởi số năm truyền thống. - Hỏi: Hai tấm HCĐ này đặt Việt Nam ở vị trí nào trên bảng tổng sắp? Đáp: Đoàn thể thao Việt Nam tạm xếp thứ 9 với 2 HCĐ sau gần nửa ngày thi đấu, theo chỉ số xếp hạng huy chương của VangBong.vn.
Ở trận tranh HCĐ nội dung đôi nam nữ, Nguyễn Hoàng Minh Tân và Trịnh Gia Nghi bước vào trận gặp cặp Dsouza Quimcy Joaquim – Beg Mohamed Anas Imran của Ấn Độ và thắng 2-0. Kết quả ấy mang về tấm HCĐ đầu tiên cho đoàn thể thao Việt Nam tại Asiad 20, từ một bộ môn mà ở Việt Nam gần như chưa có nền tảng thi đấu chuyên nghiệp.
Tôi từng ngồi rất lâu cạnh một bàn teqball để xem các VĐV khởi động trước giờ vào trận. Thứ đập vào mắt không phải những cú đánh, mà là khoảng lặng. Mỗi lần bóng rời chân người này, người kia buộc phải biết mình sẽ đứng ở đâu trước khi bóng tới. Teqball ở nội dung đôi là bài toán chia sẻ không gian, không phải bài toán sức mạnh. Khán đài vắng mà tim vẫn đập từng nhịp.
Một bộ môn mới, một tấm HCĐ cũ
Teqball kết hợp những yếu tố của bóng đá và bóng bàn. Bóng được chạm bằng chân, bằng đùi, bằng ngực hoặc bằng đầu trên một mặt bàn cong, chia đôi bởi một tấm lưới thấp ở giữa. VĐV không được dùng tay, không được để bóng chạm hai lần liên tiếp trên cùng một bộ phận cơ thể, và cũng không được chạm bóng hai lần liên tiếp. Một set thường kéo dài tới 12 điểm. Nghe thì đơn giản, nhưng quỹ đạo bóng nảy trên mặt cong gần như không bao giờ lặp lại cùng một đường hai lần.
Asiad 20 là kỳ đại hội đầu tiên đưa teqball vào chương trình thi đấu chính thức. Với đoàn thể thao Việt Nam, đây là môn hoàn toàn mới ở đấu trường châu lục, thậm chí xa lạ với phần lớn khán giả theo dõi trong nước. Vậy mà tấm HCĐ đầu tiên của đoàn tại kỳ đại hội này lại đến từ chính bộ môn ấy, ở nội dung đôi nam nữ.
Điều đó có nghĩa gì? Nó nói rằng ở một môn mà kinh nghiệm tích lũy giữa các nền thể thao không chênh nhau tới hàng chục năm, cơ hội mở ra cho tất cả mọi người gần như cùng lúc. Nguyễn Hoàng Minh Tân và Trịnh Gia Nghi không phải những người đến muộn trong một cuộc chơi đã được phân định thứ hạng từ lâu. Họ và đối thủ Ấn Độ bước vào cùng một vạch xuất phát.
Sự khác biệt nằm ở chỗ khác: khả năng kiểm soát bóng, phản xạ, kỹ thuật cá nhân, và ở nội dung đôi thì sự phối hợp ăn ý đóng vai trò quyết định. Trong một bộ môn mà mọi điểm số đều bắt đầu từ một cú chạm chính xác, kỹ thuật cá nhân không còn là điểm cộng. Nó là điều kiện tối thiểu để được phép bước vào bàn.
Nhịp độ của một trận đôi
Tôi xem đi xem lại các pha bóng của cặp Minh Tân – Gia Nghi. Có một mẫu hình lặp đi lặp lại: người đứng sau chịu trách nhiệm phòng ngự và đưa bóng lên cao, người đứng trước chọn điểm kết thúc ở góc chéo. Việc chia vai rõ ràng như vậy giúp cặp đôi Việt Nam hạn chế tối đa tình huống cả hai cùng lao vào một điểm bóng, điều thường làm sập cấu trúc của những đôi chưa ăn khớp.
Ở nội dung đôi nam nữ, bài toán còn khó hơn một bậc. Khoảng cách thể trạng giữa hai VĐV khiến vùng phủ sóng trên bàn không còn đối xứng. Nếu người có sải tay và sức bật tốt hơn cứ dâng cao mãi, phần sân ở nửa sau sẽ hở ra ngay lập tức. Cặp Việt Nam giữ được tỷ số 2-0 phần nhiều nhờ không đánh mất cấu trúc ấy ở giữa các set, thay vì nhờ những cú dứt điểm đẹp.
Đây là điểm tôi muốn dừng lại lâu hơn, bởi nó thường bị bỏ qua khi người ta đọc kết quả.
Một trận teqball đôi được quyết định bởi những pha bóng mà khán giả không nhớ. Ai cũng nhớ cú chạm bóng ghi điểm cuối cùng. Rất ít người nhớ ba cú chạm trước đó, trong đó có một cú đỡ bóng bằng ngực chỉ để giữ bóng khỏi chạm đất, và một bước di chuyển ngang đúng nửa mét để mở ra góc đánh. Điểm số được ghi bằng cú chạm cuối, nhưng trận đấu được thắng bằng những cú chạm trước đó.
Trong buổi thi đấu, điều này càng rõ hơn khi đặt cạnh trường hợp của cặp Bá Trường Giang và Lê Anh Khoa. Hai VĐV này để thua cặp đôi Iraq ở trận tranh HCĐ nội dung đôi nam trong buổi sáng cùng ngày, khép lại cơ hội giành thêm huy chương của tuyển Teqball Việt Nam. Cả hai đều có nền tảng bóng đá, và tôi tin rằng ở những pha bóng đơn lẻ, họ không hề thua kém. Nhưng ở nội dung đôi, khoảng cách nhỏ nhất giữa hai người trong cùng một đội sẽ bị phóng đại lên ngay khi bóng bật khỏi mặt bàn cong.
Tôi viết chậm vì trận đấu đã dạy tôi đọc kỹ.
Karate: một tấm HCĐ được xây từ thất bại đầu tiên
Sáng cùng ngày, ở môn Karate, VĐV Bùi Ngọc Nhi mang về thêm một tấm HCĐ cho đoàn thể thao Việt Nam ở nội dung Kata biểu diễn cá nhân nữ. Đường đi của tấm huy chương này đáng được kể theo trình tự thời gian, bởi nó bắt đầu từ một thất bại.
Ở trận mở màn, Ngọc Nhi để thua võ sĩ chủ nhà người Nhật Bản Ono Maho với tỷ số 0-5. Một tỷ số không để lại nhiều chỗ để biện minh. Nhưng thể thức thi đấu ở Kata cho phép VĐV rơi vào nhánh thua vẫn tiếp tục cơ hội. Điều quan trọng nằm ở cách một võ sĩ xử lý khoảng thời gian giữa hai trận đấu, khi mà bài biểu diễn vừa bị chấm điểm thấp đã nằm lại phía sau.
Sau đó, Ngọc Nhi lần lượt đánh bại Choi Haeun của Hàn Quốc với tỷ số 5-0, rồi Leong Wai Yee Shannon của Singapore với tỷ số 4-1, để giành HCĐ. Hai trận thắng liên tiếp với cách biệt an toàn như vậy không phải chuyện ngẫu nhiên. Kata là bài biểu diễn được chấm theo thang điểm kỹ thuật và thần thái. Võ sĩ không thể thay đổi cấu trúc bài thi trong vài giờ. Nhưng võ sĩ có thể thay đổi tốc độ, lực dừng, và độ căng của từng động tác.
Điều tôi để ý là việc Ngọc Nhi giữ được biên độ điểm số ổn định ngay sau một trận thua đậm. Với một võ sĩ trẻ, phản xạ tự nhiên sau thất bại là đẩy mọi thứ lên nhanh hơn và mạnh hơn để bù đắp. Cách làm đó gần như luôn phản tác dụng trong Kata, vì hệ thống chấm điểm phạt sự mất kiểm soát nặng hơn là phạt sự thận trọng. Giữ nhịp sau một trận thua đậm khó hơn giữ nhịp sau một trận thắng, và đó là phần bị bỏ quên nhiều nhất của tấm HCĐ này.
Thành tích này tiếp nối những dấu ấn Ngọc Nhi đã tạo tại SEA Games 33 và các giải trẻ châu Á trước đó. Nó cũng chưa phải điểm cuối: tại Asiad 20, cô còn cơ hội tranh thêm huy chương khi cùng các đồng đội bước vào tứ kết Kata đồng đội nữ, gặp Nepal trong ngày 22/9.
Tôi luôn cho rằng phần khó nhất của một kỳ đại hội không nằm ở trận đấu mà nằm ở khoảng giữa hai trận đấu. Võ sĩ không thắng ở sân đấu, mà thắng ở phòng tập, ở buổi họp chiến thuật, ở cách họ ngồi yên sau khi bị chấm điểm thấp. Ký ức không nằm trên bảng tỷ số mà nằm dưới chân khán đài.
Bảng tổng sắp và cái bẫy của nó
Sau gần nửa ngày thi đấu, đoàn thể thao Trung Quốc vươn lên dẫn đầu bảng tổng sắp huy chương với 2 HCV, 4 HCB và 1 HCĐ. VĐV Lin Xinyu ở nội dung ba môn phối hợp nữ là người mang về tấm HCV đầu tiên cho Trung Quốc tại Asiad 20. Đoàn chủ nhà Nhật Bản xếp thứ hai với 2 HCV và 3 HCĐ. Macao, Hàn Quốc và Kazakhstan mỗi đoàn có 1 HCV, lần lượt đứng từ vị trí thứ ba đến thứ năm. Đoàn thể thao Việt Nam tạm xếp thứ chín với 2 HCĐ.
Đây là chỗ tôi muốn nói thẳng một điều mà những người làm bảng tổng sắp thường né tránh.
Bảng tổng sắp xếp hạng các đoàn theo số HCV trước, rồi mới tới HCB và HCĐ. Cấu trúc đó đúng về mặt hành chính, nhưng nó tạo ra một ảo giác về chất lượng. Hai tấm HCĐ của Việt Nam trong một buổi sáng đến từ hai bộ môn hoàn toàn khác nhau: một môn lần đầu xuất hiện ở đấu trường châu lục, và một môn đã có truyền thống gần nửa thế kỷ. Đặt chúng cạnh nhau trên cùng một dòng bảng biểu sẽ xóa sạch sự khác biệt về điều kiện, về nền tảng, về số năm đầu tư.
Tôi không có ý hạ thấp giá trị của bảng tổng sắp. Tôi có ý nói rằng nó chỉ là một công cụ đếm, không phải một công cụ đánh giá. Một con số sai có thể xóa cả một mùa bóng. Và một con số đúng nhưng đặt sai chỗ cũng làm hại không kém.
Góc nhìn phản trực giác: HCĐ không phải là HCV bị hụt
Ở Việt Nam, cách nói phổ biến về HCĐ là "để tuột HCV", "về đích ở vị trí thứ ba", "những người không vào tới chung kết". Những cách diễn đạt đó mang theo một giả định ngầm: HCĐ là phần còn lại của một cơ hội bị bỏ lỡ.
Với teqball, giả định đó sụp đổ ngay từ nền móng.
Minh Tân và Gia Nghi tiến vào trận tranh HCĐ nội dung đôi nam nữ và thắng 2-0. Họ không hụt HCV, bởi chưa từng có ai trong bộ môn này ở Việt Nam từng có cơ hội ấy trong quá khứ để mà đánh rơi. Họ đi từ vạch xuất phát, không đi từ đường lùi. Tấm huy chương này được xây từ số không, và cách nó hình thành khác hoàn toàn cách một HCĐ được xây ở môn đã có hệ thống.
Ở môn Karate của Bùi Ngọc Nhi, câu chuyện lại nằm ở phía ngược lại. Cô có nền tảng, có thành tích, có hệ thống huấn luyện phía sau. Nhưng chính vì có nền tảng, kỳ vọng đặt lên vai cô cũng khác. Thua 0-5 ở trận đầu tiên rồi vẫn giành HCĐ là một kết quả đòi hỏi sự bình tĩnh mà lớp võ sĩ trẻ thường chưa có. Nhìn từ bên ngoài, người ta thấy một tấm HCĐ. Nhìn từ bên trong, người ta thấy một chuỗi quyết định được đưa ra trong vòng vài giờ, dưới áp lực tâm lý lớn hơn nhiều so với tên gọi của tấm huy chương.
Điều tôi nghi ngờ nhất là cách truyền thông đôi khi gộp mọi HCĐ vào một nhóm cảm xúc duy nhất: tiếc, hoặc vui, hoặc hụt hẫng. Ba trạng thái đó không cùng tồn tại trong hai tấm HCĐ của buổi sáng này. Chúng thuộc về hai câu chuyện khác nhau, ở hai đường cong học tập khác nhau, với hai loại kỳ vọng khác nhau.
Tín hiệu cần theo tiếp
Trong hai ngày tới, tôi sẽ để mắt tới ba điểm. Thứ nhất là trận tứ kết Kata đồng đội nữ gặp Nepal trong ngày 22/9, nơi Ngọc Nhi không còn thi đấu bằng tên mình mà bằng nhịp của cả một đội. Thứ hai là việc tuyến Teqball Việt Nam còn nội dung nào có thể tiến sâu, sau khi cặp Bá Trường Giang – Lê Anh Khoa đã dừng bước ở trận tranh HCĐ đôi nam trước cặp đôi Iraq. Và thứ ba là cách bảng tổng sắp thay đổi hình dạng khi những bộ môn lần đầu được đưa vào chương trình bắt đầu trả huy chương.
Nhịp đầu tiên tôi học không phải là tiếng còi khai cuộc. Nó là khoảng lặng ngay trước đó, khi người ta chưa biết mình sẽ thắng hay thua và vẫn buộc phải bước vào.
Người giữ nhịp đứng sau khung thành, không phải giữa sân. Hai tấm HCĐ trong một buổi sáng chưa nói lên vị trí cuối cùng của đoàn thể thao Việt Nam tại Asiad 20. Nhưng chúng nói lên một điều hẹp hơn và cụ thể hơn: ở những bộ môn mà mọi nền thể thao bắt đầu gần như cùng lúc, khoảng cách không còn được quyết định bởi số năm truyền thống. Vấn đề còn lại là Việt Nam có giữ được nhịp đó qua các kỳ đại hội tiếp theo hay không, khi teqball không còn là môn mới lạ nữa và tất cả các đoàn đều đã quen mặt bàn cong.
