Del Toro khóc ở Montreal: Vị trí thứ năm và sự thật nằm sau con số 6 giờ 17 phút

Hình ảnh ấy khiến tôi dừng lại rất lâu. Trên con đường ở Montreal, Canada, một tay đua trẻ người Mexico gục xuống, hai bàn tay ôm lấy khuôn mặt, đôi vai rung lên không kiểm soát. Trên bảng kết quả, anh về đích thứ năm tại giải vô địch thế giới đường trường. Với phần lớn khán giả, đó là một thành tích đáng tự hào. Nhưng với Isaac del Toro, đó là thất bại, bởi mục tiêu duy nhất mà cả đội đặt ra không phải một suất trong top 10, mà là chiếc áo cầu vồng của nhà vô địch thế giới. Tôi từng chứng kiến những cơ thể vỡ ra trong im lặng. Tôi chưa bao giờ quên điều này: một vận động viên không gãy xương vẫn có thể đang vỡ từ bên trong. Với del Toro, thứ vỡ không nằm ở đầu gối hay dây chằng. Nó nằm ở khoảnh khắc anh nhận ra mình đã đi hết 6 giờ 17 phút 18 giây trên yên xe, đã đốt sạch mọi giọt năng lượng, để rồi thua người vô địch đúng 14 giây. Ở tuổi còn rất trẻ, chàng trai sinh ra tại Ensenada, Baja California, đã trở thành một trong những cái tên được nhắc đến nhiều nhất của làng xe đạp thế giới. Người hâm mộ gọi anh bằng biệt danh trìu mến "Torito" – chú bò nhỏ. Nhưng đằng sau biệt danh ấy là một thực tế khắc nghiệt: một tay đua trẻ đang khoác lên vai kỳ vọng của cả một nền thể thao. Để hiểu vì sao vị trí thứ năm lại đau đến thế, cần đặt nó vào đúng bối cảnh. Giải vô địch thế giới đường trường là một cuộc đua một ngày, nơi các đội tuyển quốc gia chứ không phải các đội đua thương mại tranh tài. Không có điểm số tích lũy, không có cơ hội sửa sai ở chặng sau. Chỉ có một ngày, một con đường, và một chiếc áo cầu vồng được trao cho người về đích đầu tiên. Mọi thứ khác đều bị lãng quên. Trên đường đua ở Montreal, nhóm đua dẫn đầu thu hẹp dần qua từng giờ. Đến khi chỉ còn một nhóm nhỏ đủ sức bám trụ, cuộc đua không còn được quyết định bởi sức bền, mà bởi vị trí và tốc độ nước rút cuối cùng. Về đích lần lượt là Brandon McNulty của đội tuyển Mỹ, Michael Matthews của Australia, và Mathieu van der Poel của Hà Lan. Ba cái tên ấy đại diện cho ba kiểu tay đua khác nhau, nhưng tất cả đều có một điểm chung: họ vào vị trí tốt hơn del Toro ở những mét cuối cùng. Và đây là phần mà tôi muốn dừng lại kỹ nhất. Chính del Toro đã tự nói ra điều đó. Trong phát biểu được ESPN dẫn lại, anh thừa nhận: có lẽ ở đoạn nước rút, anh đã không được đặt vào vị trí tốt hơn. Đó không phải lời than vãn. Đó là một chẩn đoán kỹ thuật do chính tay đua đưa ra, và nó thay đổi hoàn toàn cách ta đọc bài toán này. Nếu anh thua vì hết pin, vì đôi chân không còn nghe lời, thì vấn đề nằm ở thể lực, ở quá trình tập luyện, và câu chuyện sẽ buồn hơn nhiều. Nhưng anh thua vì không đặt mình vào đúng chỗ trong nhóm nước rút. Đó là một thiếu sót về kỹ năng đua, về kinh nghiệm đọc cuộc đua, về khả năng chọn bánh xe để bám theo. Và tin tốt là: những thứ đó có thể huấn luyện được. Bạn có thể dạy một tay đua biết cách chọn vị trí. Bạn khó có thể dạy một tay đua chịu được 6 giờ trên yên xe dưới áp lực của một giải vô địch thế giới. Thể lực của del Toro đã được chứng minh. Trong suốt hơn sáu giờ đồng hồ, anh không hề bị bỏ lại phía sau. Anh sống sót qua mọi cuộc tấn công, mọi lần tăng tốc, mọi đoạn đường dốc. Anh vẫn còn mặt trong nhóm quyết định khi cuộc đua chỉ còn vài cây số. Điều anh thiếu không phải là sức, mà là một mét vuông đúng chỗ ở thời điểm quyết định. Tôi tin vào dữ liệu, nhưng dữ liệu cũng biết nói dối nếu ta không hỏi đúng câu. Và trong trường hợp này, con số duy nhất mà chúng ta có là 14 giây. Mười bốn giây sau hơn sáu giờ đua. Nếu chỉ nhìn vào khoảng cách ấy, ta sẽ nghĩ del Toro gần như ngang bằng với nhà vô địch. Nhưng khoảng cách 14 giây không cho ta biết anh đã mất bao nhiêu vị trí ở 500 mét cuối, hay anh đã mắc kẹt sau một bánh xe không phù hợp trong bao lâu. Không có dữ liệu về công suất, về vị trí trên đường đua, về tốc độ nước rút. Vì thế, mọi kết luận chiến thuật ở đây chỉ nên được coi là giả thuyết có cơ sở, không phải chân lý. Nhưng có một điều mà tôi tự tin hơn. Đó là cách cả đội định nghĩa mục tiêu. Del Toro kể lại rằng, không ai nói với anh điều gì khác ngoài chiếc áo cầu vồng. Toàn đội lên đường với đúng một mục tiêu: vô địch. Đó là tinh thần của những nhà vô địch, nhưng nó cũng là con dao hai lưỡi. Khi bạn định nghĩa mục tiêu theo kiểu "được ăn cả, ngã về không", bất cứ kết quả nào không phải là chiến thắng cũng đều mang mùi thất bại, dù nó là vị trí thứ năm giữa hàng trăm tay đua hàng đầu thế giới. Và đây là góc nhìn trái chiều mà tôi muốn đặt lên bàn. Người ta sẽ nói về nước mắt, về nỗi đau, về một chàng trai trẻ đầy khát khao. Nhưng tôi không chắc nước mắt ấy là tín hiệu tốt nhất để đội ngũ quản lý anh xây dựng kế hoạch cho tương lai. Vì với một tay đua trẻ, ào đi ào lại giữa đỉnh cao và vực sâu cảm xúc là dấu hiệu của quá tải tâm lý. Có những sai lầm chỉ lộ diện sau khi mùa giải kết thúc, khi ánh đèn đã tắt. Và cũng có những vết nứt chỉ xuất hiện sau khi người ta ngừng khóc. Tôi không lo lắng cho đôi chân của del Toro. Tôi tin vào sức bền mà cậu ấy đã chứng minh trên con đường Montreal. Thứ tôi theo dõi là bên trong đầu của cậu ấy. Vết nứt không nằm trên phim X-quang, nó nằm trong cách ta lắng nghe cơ thể. Nếu một tay đua trẻ coi vị trí thứ năm ở giải vô địch thế giới là nỗi nhục, thì cậu ta có thể sẽ ép mình tập nặng hơn, đua nhiều hơn, và đẩy cơ thể đến một giới hạn mà nó chưa sẵn sàng chịu đựng. Trong nghề của tôi, những ca hồi phục không thành thường bắt đầu đúng như vậy: một vận động viên trẻ đầy tham vọng, một mục tiêu quá lớn, và một cơ thể bị đẩy đi nhanh hơn khả năng thật của nó. Còn nhớ có mùa giải mà tôi từng theo dõi, khi cả một nền bóng đá phải thi đấu với mật độ dày đặc, và cơ thể cầu thủ là thứ đầu tiên trả giá. Những tổn thương cơ, những ca tái phát, những chấn thương tưởng như ngẫu nhiên nhưng thật ra được xây dựng từ trước bằng lịch thi đấu và kỳ vọng. Xe đạp đường trường cũng vậy. Một tay đua trải qua 6 giờ 17 phút trên yên xe đã tiêu tốn một khối lượng năng lượng khổng lồ, và việc hồi phục sau đó không thể chỉ tính bằng một ngày nghỉ. Người xem thấy một vị trí thứ năm. Tôi thấy những ngày sau đó của đôi chân ấy, của hệ thần kinh ấy, của giấc ngủ và của tinh thần ấy. Đó là lý do tôi luôn nói với các bạn đọc của mình rằng: hiểu cơ thể của chính mình còn quan trọng hơn hiểu đối thủ. Del Toro đã hiểu đối thủ rất giỏi. Cậu ấy biết mình cần phải ở đâu, cậu ấy biết mình đã sai ở đâu. Nhưng câu hỏi lớn hơn là liệu cậu ấy và đội ngũ của mình có hiểu cơ thể của chính mình đủ để biết khi nào nên đẩy lên, và khi nào nên cho phép mình nghỉ ngơi. Đối với một tay đua trẻ, vị trí thứ năm ở một giải vô địch thế giới không phải là dấu chấm hết. Nó là một điểm dữ liệu. Và nếu được đọc đúng cách, nó cho ta biết chính xác kỹ năng nào cần phải học, chứ không phải rằng tài năng ấy không đủ lớn. Vấn đề không nằm ở việc del Toro có đủ tốt để vô địch hay không. Vấn đề nằm ở chỗ cậu ấy và đội ngũ của mình có đủ kiên nhẫn để xây dựng một lộ trình đúng đắn hay không, thay vì biến mỗi thất bại thành một cuộc chạy đua nước rút của cảm xúc. Chiếc áo cầu vồng có thể đến vào một năm khác. Nhưng một cơ thể bị vắt kiệt và một tâm trí bị bào mòn thì có thể không bao giờ trở lại. Tôi tin rằng del Toro sẽ còn trở lại con đường ấy. Câu hỏi duy nhất là: liệu những người xung quanh cậu ấy có đủ dũng cảm để giữ cậu ấy lại vài nhịp, thay vì đẩy cậu ấy về phía trước mỗi lần cậu ấy khóc?