FIFA trước ngã ba đường: Kế hoạch bán World Cup bị chôn vùi và cuộc chiến định hình lại quyền lực

Một kế hoạch bán quyền thương mại gắn với World Cup đã bị bỏ dở cách đây một tháng. Không có thông cáo, không có giải thích, không một dòng tài liệu nào được công bố. Chỉ có im lặng — và chính sự im lặng đó đang trở thành tâm điểm của cuộc chiến quyền lực lớn nhất tại FIFA kể từ sau làn sóng cải tổ năm 2026.

Gianni Infantino, chủ tịch FIFA, đã gửi thư đến toàn bộ 211 liên đoàn thành viên vào thứ Hai, công bố một cuộc rà soát quản trị sắp được tiến hành. Bức thư được trình bày như một bước đi đồng thuận, được "đón nhận tích cực". Nhưng phía sau cánh cửa, một thành viên hội đồng FIFA nói thẳng: đây là nỗ lực né tránh sự soi xét cá nhân.

Câu hỏi trung tâm không nằm ở việc có hay không một cuộc rà soát. Nó nằm ở phạm vi của cuộc rà soát đó — liệu nó chỉ nhìn về phía trước, hay buộc phải nhìn lại phía sau. Đây là điểm mấu chốt: một cuộc rà soát chỉ hướng tới tương lai đồng nghĩa với việc những người ra quyết định hiện tại không phải chịu bất kỳ rủi ro trách nhiệm nào.

Kế hoạch bị bỏ dở mang tên FIFA Forward Enterprise (FFE) — một đề xuất bán hoặc tư nhân hóa dòng doanh thu gắn với các giải đấu của FIFA. Không có con số định giá nào được công bố. Không có danh tính nhà đầu tư. Không có điều khoản nào lộ diện trước khi nó bị rút lui. Debbie Hewitt, chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Anh, đã yêu cầu công bố toàn bộ tài liệu liên quan đến FFE. Yêu cầu đó đến nay vẫn chưa được đáp ứng.

Song song với FFE là một câu chuyện khác, nhỏ hơn về mặt thủ tục nhưng nặng hơn về mặt nguyên tắc. Án treo giò của Balogun trong trận đấu thuộc vòng 32 đội World Cup gặp Bỉ đã được gỡ bỏ — sau một cuộc điện đàm của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Infantino. Việc một quyết định kỷ luật thể thao bị thay đổi bởi can thiệp chính trị từ bên ngoài đặt ra câu hỏi trực tiếp về tính toàn vẹn thi đấu. Một thành viên hội đồng nói rằng bất kỳ cuộc rà soát nào không phân tích hồi tố cả FFE lẫn vụ Balogun sẽ thiếu tính xác thực.

Cuộc chiến về "điều khoản tham chiếu" — tức phạm vi và nhiệm vụ của cuộc rà soát — không phải một tranh chấp thủ tục khô khan. Nó là sân đấu mà ở đó quyền lực thực sự được đo lường. Hội đồng FIFA gồm 28 đại diện liên đoàn, 8 phó chủ tịch, chủ tịch và tổng thư ký. Trong cấu trúc đó, khối đối lập do châu Âu dẫn đầu — cùng sự hậu thuẫn của AFC và CONCACAF — nắm giữ 21 trong tổng số 38 ghế. Con số này nghe như một thế đa số áp đảo.

Nhưng đây là bài học từ chính sân cỏ: kiểm soát bóng không đồng nghĩa với ghi bàn. Một nỗ lực triệu tập đại hội đồng bất thường (EGM) nhằm buộc FIFA mở rộng phạm vi rà soát trước đó đã thất bại — không đạt đủ 19 phiếu cần thiết. Thế đa số trên giấy tờ của khối đối lập không chuyển hóa được thành lá phiếu thực tế. Điều này chỉ ra một thực tế trần trụi: các liên đoàn không bỏ phiếu theo khối địa lý, họ bỏ phiếu theo lợi ích. Qatar, Ả Rập Xê Út và Malaysia đã công khai ủng hộ Infantino. Sự hậu thuẫn từ vùng Vịnh và châu Á chính là đối trọng khiến 21 ghế kia mất đi sức nặng.

Có một sự phân kỳ rõ rệt giữa thông điệp chính thức và những gì diễn ra bên trong. Infantino nói về "những thông điệp tích cực từ nhiều nơi trên thế giới" — một ngôn ngữ xây dựng đồng thuận. Các thành viên hội đồng lại mô tả một "cuộc chiến nội bộ". Bernd Neuendorf, chủ tịch liên đoàn Đức, gọi cuộc rà soát là "màn trình diễn chính trị trong suốt" — cụm từ sắc bén nhất và có khả năng định hình toàn bộ khung truyền thông sắp tới.

Điều đáng chú ý là thời điểm. Cuộc rà soát được công bố trước kỳ tái tranh cử của Infantino vào năm sau. Đây chính xác là lý do phe đối lập dán nhãn nó là "đánh bóng chính trị trong năm bầu cử". Khi một cuộc rà soát quản trị được khởi động bởi chính người đang tìm kiếm nhiệm kỳ tiếp theo, tính độc lập của nó trở thành câu hỏi không thể tránh khỏi.

Ngày 15 tháng 10 — cuộc họp hội đồng tại Zurich — là sự kiện mang tính quyết định tiếp theo. Tại đây, các thành viên sẽ bỏ phiếu về phạm vi của cuộc rà soát. Kết quả dự báo sẽ rất sát nút. Một lá phiếu nghiêng về phía hồi tố có thể buộc FFE và vụ Balogun vào bàn phân tích. Một lá phiếu ngược lại sẽ chôn vùi chúng thêm một lần nữa.

Từ góc nhìn của một người theo dõi thể thao nữ, tôi nhận ra một mô thức quen thuộc. Những quyết định ở tầng cao nhất luôn được trình bày như trung lập về mặt kỹ thuật, trong khi hệ quả của chúng lại rơi xuống những người ít tiếng nói nhất. Khi dòng tiền thương mại của một giải đấu được đem ra mua bán sau cánh cửa, câu hỏi đặt ra không chỉ là ai được lợi, mà là ai bị gạt ra ngoài. Các giải đấu nữ, vốn đã vật lộn với tài trợ và sân đấu trống, thường là những bên cuối cùng được hỏi ý kiến trong các quyết định tái cấu trúc doanh thu.

Vụ Balogun, dù nhỏ, lại đặt ra tiền lệ lớn. Nếu một cuộc điện đàm từ một nguyên thủ quốc gia có thể thay đổi án kỷ luật ở World Cup, thì biên giới giữa bóng đá và chính trị đã bị xóa mờ ở chính nơi đáng lẽ phải trong suốt nhất. Tiền lệ này không nằm yên ở một trận đấu. Nó lan xuống hệ thống: các ban tổ chức, các nhà tài trợ, các đài truyền hình — tất cả những bên định giá hợp đồng dựa trên tiêu chí về tính dự đoán và tính nhất quán của luật chơi.

Ở tầng sâu hơn, những gì đang diễn ra tại FIFA là một cấu trúc quyền lực ba lớp. Liên đoàn thành viên ở tầng trên nguồn. Hội đồng và bộ máy quản trị ở tầng giữa dòng. Và hệ sinh thái thương mại — nhà đầu tư, nhà tài trợ, mạng lưới địa chính trị — ở tầng hạ lưu. Khi tầng giữa mất ổn định, dòng chảy xuống dưới đều bị ảnh hưởng, và mức độ ảnh hưởng không đồng đều. Các học viện và chuỗi phát triển tài năng gần như không bị tác động trong ngắn hạn. Nhưng các kênh truyền thông và thương mại thì lập tức phải tính đến một khoản phí rủi ro quản trị.

Điều khiến tình huống này nghiêm trọng hơn một cuộc tranh cãi thủ tục thông thường là sự kết hợp của ba yếu tố. Thứ nhất, lo ngại về tính toàn vẹn thi đấu. Thứ hai, lo ngại về minh bạch tài chính. Thứ ba, sự vận động trong chu kỳ bầu cử. Bộ ba này chạm trực tiếp vào uy tín của FIFA với tư cách một thể chế.

Một chi tiết đáng để dừng lại: các buổi họp báo kín do thành viên hội đồng giấu tên cung cấp thông tin có thể là một phần của chiến lược rò rỉ có chủ đích nhằm tạo áp lực trước cuộc họp ngày 15 tháng 10. Trong chính trị thể thao, thông tin rò rỉ không phải tai nạn — đó là vũ khí. Và việc cả hai phía đều sử dụng nó cho thấy không bên nào tự tin mình nắm chắc lá phiếu.

Tôi không đứng giữa sân. Tôi đứng nơi ranh giới bắt đầu hình dung. Từ vị trí đó, điều tôi thấy rõ nhất không phải là một cuộc chiến giữa người tốt và kẻ xấu, mà là một hệ thống đang tự hỏi liệu nó có đủ can đảm nhìn lại chính mình hay không. Một cuộc rà soát hướng về tương lai là một cuộc rà soát không bao giờ phải trả lời những câu hỏi của quá khứ. Và ở FIFA, quá khứ luôn là nơi những câu hỏi khó nhất nằm lại.

Câu hỏi thực sự không phải liệu Infantino có giữ được chiếc ghế hay không. Ông có quyền thiết lập chương trình nghị sự, và quyền đó là công cụ mạnh nhất trong tay ông. Câu hỏi là liệu trận bóng này có tạo ra một tiền lệ đủ rõ để những tranh chấp tiếp theo không thể bị chôn vùi bằng một cuộc rà soát chỉ nhìn về một phía.